EU KIDS Act: Τι μπορεί να αλλάξει για ανηλίκους και επαλήθευση ηλικίας
Η ΕΕ πρότεινε νέους κανόνες για την πρόσβαση ανηλίκων σε social media, παιχνίδια και AI. Τι προβλέπει το EU KIDS Act και τι δεν ισχύει ακόμη.
Στις 17 Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το EU KIDS Act, μια πρόταση για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Αφορά κοινωνικά δίκτυα, υπηρεσίες βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, AI companions και chatbots.
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν μένει στο παράνομο περιεχόμενο. Στοχεύει στον ίδιο τον σχεδιασμό των υπηρεσιών: πώς είναι φτιαγμένη μια εφαρμογή όταν τη χρησιμοποιεί ένα παιδί ή ένας έφηβος. Σκοπός της είναι επίσης να αντικαταστήσει το μωσαϊκό διαφορετικών εθνικών κανόνων με ένα κοινό επίπεδο προστασίας σε όλη την ΕΕ.
Πρώτα, όμως, το σημαντικότερο: δεν πρόκειται για νόμο που ισχύει. Είναι πρόταση. Πρέπει να την εξετάσουν και να συμφωνήσουν στο τελικό κείμενο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο των κρατών-μελών, και μέχρι τότε ό,τι διαβάζετε παρακάτω μπορεί να αλλάξει.
Ποια ηλικιακά όρια προτείνονται
Η πρόταση ξεχωρίζει τρεις κατηγορίες.
- Κάτω των 13 ετών: κανένας λογαριασμός σε κοινωνικό δίκτυο.
- 13 και 14 ετών: ένας περιορισμένος «μίνι» λογαριασμός, που τον δημιουργεί και τον ελέγχει ο γονέας ή ο κηδεμόνας. Έχει λιγότερες λειτουργίες, περιεχόμενο κατάλληλο για την ηλικία και όριο χρήσης μία ώρα την ημέρα.
- 15 ετών και άνω: δικός τους, αυτόνομος λογαριασμός.
Τι θα αλλάξει για τις πλατφόρμες
Εδώ βρίσκεται η ουσία της πρότασης. Το βάρος της απόδειξης περνά στις ίδιες τις εταιρείες. Δεν φτάνει πια να γράφουν ότι η υπηρεσία τους απευθύνεται σε ενήλικες. Πρέπει να δείξουν ότι είναι σχεδιασμένη με ασφάλεια για τα παιδιά. Οι μεγάλες πλατφόρμες, με 45 εκατομμύρια ή περισσότερους ενεργούς χρήστες τον μήνα στην ΕΕ, θα πρέπει να καταθέτουν σχέδιο συμμόρφωσης προτού έρθουν σε επαφή με ανηλίκους.
Μεταξύ άλλων, η πρόταση περιορίζει:
- Τις εξατομικευμένες διαφημίσεις προς ανηλίκους.
- Τις προτάσεις περιεχομένου που στηρίζονται σε προφίλ του χρήστη.
- Το ατελείωτο scrolling χωρίς διακοπές.
- Τους μηχανισμούς ανταμοιβής που σπρώχνουν σε παρατεταμένη χρήση.
- Την ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους.
- Τις ειδοποιήσεις τις ώρες ύπνου, δηλαδή οκτώ συνεχόμενες ώρες ανάμεσα στις 22:00 και τις 08:00.
Τα προφίλ των παιδιών θα είναι ιδιωτικά από προεπιλογή, και η πρόσβαση σε τοποθεσία, κάμερα και μικρόφωνο θα ξεκινά απενεργοποιημένη. Τα AI companions και τα chatbots θα είναι κι αυτά κλειστά από προεπιλογή για ανήλικους και, όπως λέει η Επιτροπή, δεν θα επιτρέπεται να λειτουργούν με τρόπο που κάνει τα παιδιά συναισθηματικά εξαρτημένα.
Πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας
Ένας κανόνας για την ηλικία δεν λειτουργεί αν κανείς δεν μπορεί να την ελέγξει. Η πρόταση υπολογίζει σε πιστοποιημένες λύσεις επαλήθευσης, ανεξάρτητες από τις πλατφόρμες. Στις επιλογές είναι η ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας, που κατά την Επιτροπή δεν κρατά έγγραφα ταυτότητας ή βιομετρικά δεδομένα, καθώς και το ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας.
Η ιδέα είναι απλή: η υπηρεσία μαθαίνει μόνο ότι ο χρήστης ανήκει στη σωστή ηλικιακή κατηγορία, όχι ποιος είναι. Στην πράξη, όλα κρίνονται στην υλοποίηση. Ένα καλό σύστημα ζητά μόνο τα απολύτως απαραίτητα δεδομένα και δεν αφήνει πίσω του ιστορικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παρακολούθηση. Για τις διάφορες μεθόδους και τι σημαίνει η καθεμία για την ιδιωτικότητα, έχουμε γράψει ξεχωριστά για την επαλήθευση ηλικίας στο διαδίκτυο.
Πού μπαίνει το VPN
Ένα VPN αλλάζει τη διεύθυνση IP που βλέπει μια υπηρεσία. Αν ο έλεγχος στηρίζεται μόνο στη γεωγραφική περιοχή της IP, αυτό μπορεί να παίξει ρόλο.
Δεν αλλάζει όμως την ηλικία σας, και δεν παρακάμπτει αναγκαστικά έλεγχο με πιστοποιημένη ψηφιακή ταυτότητα, γονική έγκριση ή οποιοδήποτε άλλο ανεξάρτητο στοιχείο. Ούτε καταργεί τις νομικές σας υποχρεώσεις ή τους όρους της υπηρεσίας. Ένα VPN προστατεύει τη σύνδεση και κρύβει την πραγματική IP. Δεν αποδεικνύει ηλικία.
Τι να προσέξουν γονείς και χρήστες
Προς το παρόν δεν χρειάζεται να αλλάξετε κάτι. Όταν όμως συναντάτε ένα σύστημα επαλήθευσης ηλικίας, αξίζει να ρωτάτε:
- Ποια δεδομένα ζητά;
- Ποιος τα αποθηκεύει και για πόσο χρόνο;
- Μπορεί η πλατφόρμα να μάθει ποιος ακριβώς είμαι;
- Υπάρχει εναλλακτική για όσους δεν έχουν το συγκεκριμένο έγγραφο;
- Τι γίνεται σε περίπτωση παραβίασης δεδομένων;
Η προστασία των παιδιών και η ιδιωτικότητα δεν συγκρούονται από τη φύση τους. Συγκρούονται όταν ο έλεγχος ηλικίας καταλήγει σε νέες, μόνιμες βάσεις με ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Γι' αυτό μετράει περισσότερο το πώς θα υλοποιηθεί ο έλεγχος παρά το ότι θα υπάρχει.
Τι ισχύει σήμερα
Στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπάρχει γενική απαγόρευση των VPN, και το EU KIDS Act δεν αλλάζει κάτι από αυτά όσο παραμένει πρόταση.
Αυτό που αξίζει να παρακολουθούμε είναι η κατεύθυνση. Οι πλατφόρμες θα χρειαστεί να ξέρουν με μεγαλύτερη βεβαιότητα αν απέναντί τους είναι παιδί ή ενήλικος, και το ζητούμενο είναι να το μαθαίνουν χωρίς να συλλέγουν περισσότερα προσωπικά δεδομένα. Το θέμα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των νέων κανονισμών ψηφιακού απορρήτου στην Ευρώπη. Αν θα βρεθεί η σωστή ισορροπία θα φανεί από το τελικό κείμενο και από το πώς θα εφαρμοστεί.
Το K1VPN παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις γύρω από την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια στο διαδίκτυο και προσφέρει μια αυστηρή πολιτική μη καταγραφής δεδομένων χρήστη, σύγχρονα πρωτόκολλα VPN για κάθε ανάγκη και πραγματικά δωρεάν δοκιμή 48 ωρών πριν από οποιαδήποτε δέσμευση.